كودك آزاري دختر و پسر ندارد و از هر دو جنس به يك اندازه قرباني مي گيرد. اما نوع آزارهايي كه دختران متحمل مي شوند از يك سني به بعد به طور چشمگيري تغيير مي كند و در حقيقت بيشتر از آنكه ميزان و شدت كودك آزاري مبتني بر جنسيت باشد، الگوهاي آزار در دختران و پسران متفاوت است .
چنانكه بر مبناي گزارشاتي كه به »صداي يارا« تنها خط تلفن مشاوره مخصوص كودكان ارائه شده است : در مقطع نوجواني و از سن 12 سالگي به بعد ميزان خشونت عليه دختران 5\1 برابر بيشتر از پسران است .اين در حالي است كه كودك آزاري در سنين قبل از 12 سالگي با تفاوتي اندك بين دختران و پسران برابر است و گاها پسران بيشتر مورد آزار قرار مي گيرند.
»كريستين سالازار والكمن « نماينده صندوق كودكان سازمان ملل متحد )يونيسف ( نيز با بيان اينكه الگوهاي بدرفتاري درباره دختران و پسران متفاوت است ، مي گويد: »پسرها در سنين پايين تر هميشه مورد تنبيه بدني بيشتري قرار مي گيرند اما با دخترها، در سنين پايين تر با ملايمت بيشتري برخورد مي شود كه اين وضعيت در سنين بزرگسالي ، برعكس مي شود.«)1(
طبق قانون حمايت از حقوق كودكان و نوجوانان كه در سال 1381 به تصويب رسيد، ايجاد صدمه جسمي و روحي ، به كارگيري كودكان به منظور اعمال خلاف از قبيل قاچاق ، ناديده گرفتن عمدي سلامت ، بهداشت رواني و جسمي و ممانعت از تحصيل و هر آن چه كه سلامت رواني و جسماني كودك را مورد تهديد قرار دهد كودك آزاري محسوب مي شود، كه اين آزارها به طور كلي در سه دسته آزارهاي جسمي ، آزارهاي جنسي و بي توجهي و غفلت دسته بندي مي شوند.
با توجه به اين دسته بندي ، تحقيقي كه در سال 1372 بر روي 1175 دختر و 1065 پسر 14 تا 18 ساله انجام شد حاكي از آن است با وجود اينكه ميزان شيوع آزار جسمي بين دختران و پسران تفاوت معني داري ندارد، اما در گروه سني مورد مطالعه دختران به طور معني داري بيشتر از پسران مورد آزار عاطفي ، جنسي و غفلت قرار مي گيرند.)2(
مطالعه اي هم كه با استفاده از يادداشت هاي موجود در پرونده هاي سازمان نظام پزشكي انجام شده شيوع آزار جنسي در بين دختران را تاييد مي كند. بر اساس اين پژوهش دختران 2\7 برابر بيش از پسران در معرض اين نوع آزار هستند، به گونه اي كه از 324 مورد شكايت سوء استفاده جنسي كه در سن زير 15 سال به پزشكي قانوني ارجاع داده شده اند، 73 درصد دختر و 27 درصد پسر بوده اند.)3(
پدران در صدر آزاررسانان
تفاوت جنسيتي ديگري كه در رابطه با كودك آزاري وجود دارد، شدت و شيوع كودك آزاري از سوي پدران است .
آخرين گزارش صداي ياراي انجمن حمايت از حقوق كودكان در فروردين ماه سال جاري ، نشان مي دهد، پدران با 46 درصد در صدر افراد آزاررسان به كودكان هستند و در مواردي كه كودك آزاري از سوي پدر به وقوع پيوسته است ، آزار حاد و شديد بوده و حتي در بسياري از موارد منجر به شكستگي قسمتي از بدن كودك مي شود، در حاليكه بيشتر موارد خفيف كودك آزاري گزارش شده مربوط به آزار رساندن مادران است ، كه البته آزارهاي مادران بيشتر دامان دخترانشان را مي گيرد و در بسياري از مواقع نيز چنان كه نسرين ستوده ، وكيل انجمن حمايت از حقوق كودكان مي گويد: »مادران شريكان خاموش آزار كودكان شان هستند و به خاطر حفظ خانواده و آبرو، رفتار پدر را ناديده مي گيرند.«
از سوي ديگر چنانكه ليلا ارشد، عضو انجمن حمايت از حقوق كودكان گزارش مي دهد، بيشترين تماس گيرندگان »صداي يارا« نيز مادران هستند، مادراني كه به بهانه تنبيه به فرزندانشان صدمه مي رسانند و براي چاره جويي و تكرار نكردن آزاررساني به كودكانشان به مددكاران صداي يارا مراجعه مي كنند.
بر اساس اين گزارش برخي از اين زناني كه رفتارهاي خشونت آميز با كودكانشان دارند، در يك محروميت شديد اجتماعي قرار دارند و گاها حتي بدون اجازه همسرشان اجازه رفت و آمد با ديگران را هم ندارند، برخي از آنها در زير كنترل و محروميت هاي مالي كه از سوي شوهر اعمال مي شود زندگي مي كنند.
ارشد با بيان اينكه بسياري از مادران اعلام كرده اند چون از طرف همسرانشان مورد بي محبتي ، بي توجهي و انواع آزارهاي جسمي و روحي قرار مي گيرند، ناخواسته »دق دلي « شان را بر سر فرزندانشان خالي مي كنند، مي گويد: »اين موضوع نشان دهنده مسري بودن خشونت است ، مردان در جامعه مورد خشونت قرارمي گيرند، آن را به همسرانشان انتقال مي دهند و زنان نيز اين خشونت را به فرزندانشان اعمال مي كنند.«
منابع :
)1( خبرگزاري ايرنا 29\1\85
)2( نوروزي ، فاطمه ، 1372، بررسي پيشينه كودك آزاري و بي توجهي با توجه به تفاوت هاي جمعيت شناسي و ارتباط آن با شدت افسردگي ، پايان نامه كارشناسي ارشد روان شناسي باليني ، دانشگاه علوم پزشكي ايران
)3( هوشدار، مهسا، 1378، رابطه افسردگي با بدرفتاري با كودكان در بيمارستان امام حسين ، پايان نامه دكتراي تخصصي روانپزشكي ، دانشگاه شهيد بهشتي