من روزنامه نگارم

سرمایه/11 خرداد 85

كميته ملي اهداف توسعه هزاره (MDG) كه از ارديبهشت ماه سال 84 آغاز به كار كرده بود، 10 ماه است تشكيل جلسه نداده و شايعه انحلال آن از منابع غير رسمي به گوش مي رسد.

فريده ماشيني، نماينده سازمان هاي غيردولتي در كميته ملي MDG با اشاره به اين كه آخرين جلسه كميته در دولت قبلي تشكيل شده است، مي گويد: «بهانه شان اين است كه مي خواهيم مجدداروي ساختار كميته كار كنيم.»به گفته ماشيني اين كميته قرار بود اهداف توسعه هزاره را در سطح ملي پيگيري كند و نهادي براي ايجاد هماهنگي بين دستگاه هاي دولتي مرتبط با اين اهداف، سازمان هاي غيردولتي، بخش خصوصي، آژانس هاي سازمان ملل در ايران باشد، اما پس از تشكيل چند جلسه، وقتي كه تازه داشت سامان مي گرفت، با تغيير دولت مواجه شد و ديگر تشكيل جلسه نداد.با اين وجود كميته هاي بخش خصوصي، آژانس هاي سازمان ملل و سازمان هاي غيردولتي كه از جمله گروه هاي فرعي اين كميته هستند، همچنان به فعاليت خود ادامه مي دهند و ترويج اهداف توسعه هزاره در بين مردم، هماهنگي بين نهادهاي غيردولتي ذي ربط براي تحقق اين اهداف را در دستور كار خود قرار داده اند اما دستور كار سوم اين كميته ها كه واسطه گري بين دولت و مردم براي تحقق اهداف توسعه هزاره بوده، به تشكيل مجدد كميته ملي MDG و حضور مسوولان دولتي در كنار ساير بخش ها موكول شده است و البته قطع شدن اين ارتباط، تحقق ساير وظايف اين كميته ها و به خصوص كميته سازمان هاي غيردولتي را نيز با مشكل مواجه كرده است. چرا كه به گفته ماشيني در شرايطي كه جايگاه نهادهاي مدني به رسميت شناخته نمي شود و ارتباط آنها با دولت كمرنگ مي شود، طبيعي است كه مهم ترين نقش NGO ها كه همان حلقه واسطه بين دولت و مردم بودن است، محقق نمي شود.براي آگاهي از چرايي تعطيلي اين كميته به سراغ مديران سازمان مديريت و برنامه ريزي كه مسووليت مستقيم اهداف توسعه هزاره را بر عهده دارند، مي رويم تا بپرسيم چرا با وجود اين كه ايران وضعيت نسبتامطلوبي در زمينه تحقق اهداف توسعه هزاره دارد، فعاليت هاي اين كميته متوقف شده است.محمد مهدي محمودي، مشاور معاونت امور اجتماعي سازمان مديريت و برنامه ريزي كه در دولت خاتمي نيز پيگير بخش دولتي اهداف توسعه هزاره بوده، علت تعطيلي كميته را تغيير مسوولان دولتي عضو كميته عنوان مي كند و مي گويد: «با تعيين شدن مسوولان بخش هاي مختلف دولتي مرتبط با اهداف توسعه هزاره، براي دستگاه هاي ذي ربط دعوتنامه فرستاده ايم و كميته جديد به زودي در سطحي بالاتر تشكيل خواهد شد.»محمودي در حالي از تشكيل كميته در اسرع وقت خبر مي دهد، كه 10 ماه از تغيير دولت گذشته است و تا چند ماه ديگر دولت ايران بايد دومين گزارش ملي خود از پيشرفت اهداف توسعه هزاره را به سازمان ملل ارايه كند.گزارشي كه فعالان مرتبط با اهداف توسعه هزاره آن را از مهم ترين اهداف تشكيل اين كميته مي دانند و نگران چگونگي تدوين گزارش اين دوره در تعطيلي كميته ملي و هماهنگ نبودن دستگاه هاي ذي ربط هستند. محمودي اما معتقد است: «گزارش دهي ربطي به كميته ملي ندارد و اصلابا تعطيلي كميته ملي اهداف توسعه هزاره هيچ خللي در كار ايجاد نشده است.»

اهداف توسعه هزاره
آرمان هاي حداقلي براي همه مردم جهان

اهداف توسعه هزاره چكيده اي از اعلاميه هزاره است كه سران كشورها براي پيگيري آن موافقت كرده اند. اين بيانيه در اجلاس هزاره در نيويورك در سپتامبر2000 توسط 191 كشور به تصويب رسيد.

اين اهداف اولين برنامه عملي است كه دولت ها را موظف مي كند تا سال 2015 تغييرات مشخصي را در حوزه هاي مورد توافق ايجاد كنند. در بيانيه هزاره بر ارزش ها و مباني مشترك، صلح، امنيت و خلع سلاح، توسعه و ريشه كني فقر، حفظ محيط زيست مشترك، حقوق بشر، دموكراسي و حكومت مداري مطلوب، محافظت از اقشار آسيب پذير، برآورده كردن نيازهاي خاص قاره آفريقا و تقويت سازمان ملل متحد تاكيد شده است و هشت هدف عمده اي كه كشورها تلاش خواهند كرد تا سال 2015 به آن جامه عمل بپوشانند، عبارتند از: ريشه كني فقر شديد و گرسنگي، دستيابي به تحصيلات ابتدايي همگاني در سطح جهان، توسعه دادن برابري جنسيتي و توانمند ساختن زنان، كاستن از مرگ و مير كودكان، بهبود بهداشت مادران، مبارزه با بيماري ايدز و ويروس آن، مالاريا و بيماري هاي ديگر، تضمين پايداري محيط زيست و مشاركتي جهاني براي توسعه.

جامعه مدني اقدام مي كند

اولين اقدام رسمي كه در ايران براي تحقق اهداف توسعه هزاره انجام شد، تشكيل كميته ملي اهداف توسعه هزاره بود كه كه علاوه بر دستگاه هاي دولتي سازمان هاي غيردولتي، بخش خصوصي و سازمان ملل نيز در آن حضور داشتند و قرار بود در كنار يكديگر هماهنگي لازم را بين دستگاه ها و بخش هاي مختلف براي دستيابي به اين اهداف اعمال كنند.

تشكيل اين كميته البته اولين اقدام عملي نبود و نخستين گام فراگير درجهت حساس سازي جامعه به اهداف توسعه هزاره در شهريورماه سال 83 از سوي سازمان هاي غيردولتي برداشته شد. در اين نشست كه تحت عنوان «اهداف توسعه هزاره: جامعه مدني اقدام مي كند» برگزار شد، يكصد تشكل غيردولتي در حالي گزارش عملكرد خود در خصوص بررسي آرمان هاي توسعه هزاره را ارايه كردند كه سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور تا آن زمان گزارش مقدماتي خود را در چارچوب اهداف توسعه هزاره منتشر نكرده بود.پيش از برگزاري اين نشست، سازمان هاي غيردولتي هشت هدف توسعه هزاره را در هشت كارگروه بررسي كردند و فعاليت هاي انجام شده در هر حوزه، نيازهاي خاص ايران در رابطه با هر كدام از اهداف و توصيه هاي سازمان هاي غيردولتي براي عملياتي شدن اهداف توسعه هزاره از سوي مركز اطلاعات همگاني سازمان ملل متحد در تهران (UNIC) به اجلاس جهاني «اهداف توسعه هزاره: جامعه مدني اقدام مي كند» كه سپتامبر 2004 در مقر سازمان ملل در نيويورك برگزار شد، ارسال شد.تشكيل كميته ملي سازمان هاي غيردولتي در خصوص اهداف توسعه هزاره، اما با آن كه اولين گام در اين حوزه نيست از آنجا حايز اهميت است كه براي اولين بار در ايران سازمان هاي غيردولتي در يك كميته ملي در كنار دولت و بخش خصوصي به صورت رسمي حضور دارند و مي توانند در خصوص سياست ها و برنامه هاي اجرا شده به صورت مستقل اظهار نظر كنند.در استان مركزي كه كميته اهداف توسعه هزاره آن ارديبهشت ماه امسال تشكيل شد، 120 سازمان غيردولتي پس از شركت در همايش يك روزه توسعه هزاره سوم كه با مشاركت سازمان ملل متحد در مركز آموزش عالي خمين برگزار شد، براي فعاليت در هشت آرمان هزاره سوم ثبت نام كردند.آذربايجان غربي ها هم مرداد ماه سال گذشته هسته اوليه پيگيري MDG را در استانشان تشكيل دادند.«شبنم عليزاده»، عضو انجمن زنان كار آفرين اين استان كه به تازگي از دوره آموزشي MDG از كشور پاكستان بازگشته، وظيفه آشنايي آذربايجاني ها با اين اهداف را بر عهده گرفته و قرار است با راه اندازي اين هسته همه تشكل ها و انجمن هايي كه در راستاي هشت هدف تعيين شده توسعه هزاره فعاليت مي كنند، دورهم جمع شوند.

در شمال كشور نيز، انجمن هاي غيردولتي استان گلستان به همت برخي از فعالان حوزه اجتماعي درصدد اجراي اهداف توسعه هزاره با تشكيل كميته ها و گروه هاي هشت گانه هستند و آنگونه كه «پريچهر شاهسوند» نماينده ديگر سازمان هاي غيردولتي در كميته ملي اهداف توسعه هزاره اعلام كرده، قرار است در نخستين قدم سازمان هاي غيردولتي 13 استان كشور در زمينه ترويج و پيگيري تحقق اهداف توسعه هزاره فعال شوند.از همين رو است كه به تدريج بخش هاي مختلف جامعه مدني در حال پيوستن به كارزاري بين المللي براي تحقق اين اهداف هستند به گونه اي كه در برخي كشورها، ائتلاف هايي شكل گرفته است، برخي از سازمان ها نظارت بر تحقق اين اهداف را بر عهده گرفته اند، برخي ديگر به صورت مستقيم در روند تحقق اهداف وارد شده اند ونقش هاي اساسي را ايفا مي كنند و گروه زيادي نيز به اطلاع رساني، آگاهي بخشي و آموزش اشتغال دارند تا اين اهداف هر چه بيشتر جاي خود را در جامعه باز كند وبه صورت مطالبات اوليه مردم از دولت ها در آيد .در ايران نيز با وجود اين كه هنوز بسياري از مسوولان دولتي، روزنامه نگاران و اكثريت افكار عمومي تاكنون حتي نام اهداف توسعه هزاره را هم نشنيده اند، نهادهاي مدني در نقاط مختلف كشور در پي ترويج اين اهداف و پيگيربراي تحقق آن ها هستند. ثمره دادن اين تلاش البته در گرو اعمال اصول حاكميت مطلوب شامل جلب مشاركت واقعي تمامي آحاد جامعه در فرآيندهاي تصميم گيري، شفافيت نظام هاي اجرايي، پاسخگو بودن نهادها و مسوولان، ظرفيت سازي و توانمند نمودن افراد جامعه و فراهم آوردن فرصت هاي مساوي براي آنان است كه سازمان هاي غيردولتي به روش هاي مختلف سعي در دستيابي به آن دارند.اين تلاش اما به تنهايي به ثمر نمي رسد و چنان كه محمودي نيز تاكيد مي كند نياز به يك عزم ملي و همگاني دارد كه اميد است با تشكيل مجدد كميته ملي اهداف توسعه هزاره و گردهم آمدن دولت، بخش خصوصي، سازمان هاي غيردولتي و آژانس هاي ملل متحد در ايران محقق شود